Wielka Wyspa
Wielka Wyspa
Wielka Wyspa we Wrocławiu
Wielka Wyspa to sześć zielonych osiedli (Dąbie, Biskupin, Bartoszowice, Sępolno, Zalesie i Zacisze) położonych we wschodniej części wrocławskiego Śródmieścia i otoczonych ze wszystkich stron wodami Odry oraz jej kanałów – żeglugowego i powodziowego – wybudowanych na przełomie XIX i XX wieku. Wyspę uważa się za jeden z najbardziej atrakcyjnych obszarów miasta, a z przyczyn historycznych oraz lokalizacyjnych w dużym procencie zamieszkuje ją społeczność akademicka.

Mimo stosunkowo niewielkiej (3-6 km) odległości od centrum, Wyspa jest praktycznie wolna od miejskich niedogodności – tłoku, hałasu i zanieczyszczeń. Oprócz niewątpliwego komfortu mieszkańców umożliwia to naturalny rozwój ekosystemu: interesujących reprezentantów flory (m.in. ok. 120 pomników przyrody) i fauny (sowy, nietoperze, bażanty, lisy) można spotkać nie tylko w Parku Szczytnickim czy Ogrodzie Japońskim, ale niemal na każdym kroku.
Jako stosunkowo młody teren miejski, Wyspa nie posiada średniowiecznych zabytków, takich, jakie można znaleźć np. na pobliskim Ostrowie Tumskim. Z drugiej strony, niektóre obiekty zlokalizowane w jej obrębie są powszechnie uważane za symbole miasta, a często szeroko znane w kraju i na świecie.
Miejski Ogród Zoologiczny
Miejski Ogród Zoologiczny został uruchomiony w 1865 r., kiedy na Wielką Wyspę można było dotrzeć jedynie komunikacją konną lub cumującym nieopodal statkiem. Od tego czasu ZOO systematycznie się rozwija, pomimo zniszczeń spowodowanych działaniami wojennymi oraz powodziami (ostatnio w 1997). Obecnie Ogród jest domem ok. 6000 zwierząt reprezentujących ponad 500 gatunków, w tym wiele niespotykanych już w Naturze. Dużą wagę przywiązuje się również do ogrodowej flory, w tym wielu odmian roślin egzotycznych. W najbliższych latach planowana jest znacząca rozbudowa ZOO, m.in. o Afrikanarium - odwzorowanie wodnej fauny Czarnego Lądu.
Park Szczytnicki i Ogród Japoński
Najbardziej zielonym obszarem na mapie Wielkiej Wyspy jest niewątpliwie malowniczy, zajmujący powierzchnię 100 hektarów, Park Szczytnicki. Zalążkiem Parku stał się założony pod koniec XVIII w. ogród letniej rezydencji księcia Hohenlohe-Ingelfingen, zmodernizowany przez miasto w latach 1865-67, równolegle z powstaniem Ogrodu Zoologicznego. Bezpośrednio przed I Wojną Światową przeniesiono do Parku XVI-wieczny drewniany kościółek św. Jana Nepomucena – obecnie najstarszy budynek na Wyspie.
Poza klasycznymi elementami architektury parkowej w Parku Szczytnickim znajduje się wiele osobliwości dendrologicznych, kolonie rododendronów oraz regularne ogrody kwiatowe. Park jest znakomitym miejscem spędzania czasu wśród zadbanej zieleni, daje również okazję do przyjemnych spacerów pieszych i rowerowych.
Znajdujący się w obrębie Parku Szczytnickiego Ogród Japoński został stworzony na potrzeby Wystawy Światowej w 1913 r. przez hr. Fritza von Hochberga, przy współpracy japońskiego ogrodnika Mankichi Arai. Podupadły nieco w czasie powojennej szarości, został całkowicie zrenowowany w latach 1995-1998 przez japońskich specjalistów architektury krajobrazu. Obecnie Ogród w najdrobniejszych szczegółach odpowiada oryginalnym koncepcjom sztuki japońskiej.
W Parku Szczytnickim są zlokalizowane ważne ośrodki naukowe, m.in. Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN.
Hala Stulecia, Iglica, Pergola
Inwestycje na granicy Parku Szczytnickiego i Ogrodu Zoologicznego zainicjowano w latach 1911-1913, gdy architekt Max Berg umieścił tam monumentalną konstrukcję Hali Stulecia (niem. Jahrhunderthalle), o powierzchni czterokrotnie większej od Bazyliki Św. Piotra w Rzymie. Kompleks ten wkrótce uzupełniono o Pawilon Czterech Kopuł oraz wodną atrakcję – Pergolę, natomiast 96-metrowy symbol miasta – Iglica – została wzniesiona dopiero z okazji Wystawy Ziem Odzyskanych w 1948 r.
Na terenie Hali Ludowej i obiektów przyległych mają miejsce liczne wydarzenia kulturalne – przedstawienia teatralne oraz koncerty znanych wykonawców. Odbywają się tam także wysokiej rangi zawody sportowe, przede wszystkim w piłce koszykowej i siatkowej. Jest to również teren wystawowy Wrocławia, gdzie lokalizuje się wiele krajowych i międzynarodowych wystaw oraz imprez targowych.
Tereny sportowe i rekreacyjne
Na terenie Wielkiej Wyspy znajduje się kompleks Stadionu Olimpijskiego, wybudowany ze względu na planowane igrzyska olimpijskie w 1940 r., do których niestety z oczywistych przyczyn nie doszło. Stadion jest jednak eksploatowany, w szczególności powszechnie znany tor żużlowy, na którym corocznie rozgrywane są Mistrzostwa Świata, a także Stadion Lekkoatletyczny (Mistrzostwa Polski). Wśród pozostałych obiektów należy wymienic wielofunkcyjną halę sportową AWF z nowoczesnym krytym basenem. Popularne są również korty tenisowe, w tym całoroczne kryte "balony". Atrakcją dla mieszkańców jest także znajdujące się w pobliżu Stadionu Olimpijskiego odkryte kąpielisko Morskie Oko.
Nadodrzańskie parki stwarzają uregulowane warunki do uprawiania sportu i rekreacji poprzez system ścieżek rowerowych i tras spacerowych, a także boiska sportowe. Z wyspiarskiego charakteru terenu korzystają również entuzjaści wędkarstwa. Cieki wodne stają się obecnie coraz czystsze ze względu na ograniczenie przemysłu w regionie oraz m.in. takie inwestycje, jak otwarta w 2002 r. oczyszczalnia ścieków dla powiatu kłodzkiego.
Wykorzystane źródła:
1. Wrocławski Serwis Internetowy z fotomapą miasta.
2. Marek Staffa: Odwiedźcie nas na wyspie.
3. Wojciech Kułażyński, Maciej Cajbel: Wielka Wyspa - przewodnik.
4. Zdjęcie tytułowe: Hala Ludowa, Pergola i Pawilon Czterech Kopuł podczas dorocznej, wiosennej przechadzki po ulubionym terenie rekreacyjnym. © 2006, Wacław Podrez, Wrocław – Panoramy. Wykorzystano za zgodą Autora.